Home -> Medailles -> Militaire herinneringsmedailles -> Metalen Kruis 1830-1831

Metalen Kruis 1830-1831

Ook wel bekend als het Hasselt Kruis. Ingesteld bij Koninklijk besluit no. 70 van 12 september 1831 en uitgereikt aan allen, die aan de krijgsverrichtingen in de jaren 1830 en 1831 hebben deelgenomen.

Metalen Kruis 1830-1831Het is een vierarmig bronzen kruis met een breedte van 29 millimeter en ongeveer 3 millimeter dik.
De voorzijde vertoont de gekroonde "W", bestaande uit 2 over elkaar liggende V's die in het midden bovenaan kruisen. Boven deze W is een Koninklijke kroon geplaatst. Het geheel is geplaatst binnenn een krans bestaande uit een tak van eikenbladeren (links) en een tak van laurierbladen (rechts). In deze linker tak zitten grote eikels verwerkt. De krans is aan de onderzijde aan elkaar gebonden met een lange strik.
De keerzijde heeft dezelfde krans, waar binnen de jaartallen "1830 / - / 1831". Het streepje tussen de jaartallen is kort en heeft in het midden een verdikking. Op de armen van het kruis is de tekst "TROUW AAN / KONING / EN / VADERLAND" te lezen. Het woord "EN" op de onderste arm is tussen de lange linten van de strik geplaatst.

Het ontwerp van het Metalen Kruis is van de hand van D. van der Kellen jr. Het kruis is 'geschroeft' bij 's Rijks Munt.

Naar het batonsoverzicht

Het lint is verdeeld in zes gelijke banen blauw en oranje, beginend aan de linkerzijde met een blauwe baan.

Varianten

Van het Metalen Kruis zijn, naast de hierboven beschreven versie, nog vijf andere varianten bekend. Voor de omschrijving hou ik de volgorde aan zoals die door Martine van Dekken in zijn artikel (zie bronvermelding) zijn gebruikt:

Variant B (Metalen Kruis Vrijwilligers 1830-1831)

Deze onderscheiding was gelijk aan bovenstaande, zij het dat op de bovenste arm het woord "VRIJWILLIG" en reliëf stond. Deze variant werd gegeven aan hen, die, zonder dienstplichtig te zijn en die zich zonder handgeld in dienst hebben begeven.

Naar het batonsoverzicht

Bij deze variant was ook het lint iets anders: de blauwe strepen waren vervangen voor groene strepen.

Variant C

Deze variant is gelijk aan het officiŽle kruis (variant A), maar dan met een lange streep tussen de jaartallen aan de keerzijde.

Variant D

Deze variant is gelijk aan het officiŽle kruis (variant A), maar dan met aan de voorzijde een W bestaande uit twee tegen elkaar aanliggende V's, die in het midden bovenaan samen komen. Daarnaast komt de bovenkant van de kroon door de lauwerkrans heen, i.p.v. dat zij binnen de krans blijft. De linten van de strik onderaan de krans zijn kort. De eikels in de krans zijn even groot als bij variant A.
Op de keerzijde is een identieke krans met korte linten aan de strik. Het woord "EN" blijft daar dus ook onder i.p.v. tussen. Daarnaast is de streep tussen "1830" en "1831" lang en zonder verdikking in het midden.
Het lettertype op de medaille is afwijkend van de andere varianten.

Variant E

Deze variant lijkt op variant D, maar dan slechts 2,5 millimeter dik bij de armen. Zowel op de voor- als achterzijde heeft de krans kleine eikels. Op de keerzijde is een korte streep zonder verdikking geplaats tussen de jaartallen "1830" en "1831".

Variant F

Deze lijkt op variant E, maar dan met 2 millimeter dikke armen. Op de voorzijde van het kruis staat op de bovenste arm "VRYWILLIG" (i.p.v. "VRIJWILLIG").

Bijzonderheden

Het verhaal gaat dat het brons voor het kruis werd gehaald uit een tweetal bij de Slag om Hasselt (8 augustus 1831) veroverde Belgische kanonnen. Hier zijn echter vraagtekens bij te stellen. Kanonnenbrons was gehard en moeilijk te gebruiken voor onderscheidingen. Daarnaast is bekend dat de Belgen een lading in Parijs aangemaakte Metalen Kruisen hebben onderschept bij de Frans-Belgische grens.

Er zijn Metalen Kruizen bekend met een bronzen lauwerkrans tussen het lint en het kruis. Deze lauwerkrans was een onofficieel draagteken om het verkrijgen van de Eervolle Vermelding aan te geven.

Uit correspondentie tussen J.P. Schouberg en 's Rijks Munt uit 1861 blijkt dat er tevens zilveren Metalen Kruisen geslagen zijn. Waar die toe hebben gediend is niet duidelijk.

Een groot deel van de miniaturen is vervaardigd door de Firma Moussault uit Amsterdam. Ze zijn bekend met een diameter van 5, 8, 12, 14, 16 of 20 millimeter.

Het Metalen Kruis, gedragen door de Prins van Oranje (de latere Koning Willem II) is op 10 april 1849 door Prins Hendrik gehecht aan het vaandel van het Regiment Grenadiers en Jagers.

Het in 1940 ingestelde Bronzen Kruis is bijna identiek in uitvoering aan het Metalen Kruis 1830/31, zij het, dat de jaartallen "1830-1831" zijn vervangen door "1940" en dat "KONING" is veranderd in "KONINGIN".

Oorkonde

CERTIFICAAT




    De ondergeteekende

    verklaart, dat

    geregtigd is, tot het Dragen van het
    BEWIJS VAN AANDENKEN, ingesteld bij Zijner
    Majesteits Besluit van den 12den September
    1831, N.o 70; als hebbende gediend in den
    Rang van
    bij

den                                                 .



    Bovenstaande uitgifte bekrachtigd, door mij    
Directeur-Generaal van Oorlog, als belast met      
de uitvoering van Zijner Majesteits Besluit, van    
den 12den September 1831, N.o 70.                     

de Eerens        


Literatuur

Bax, dr. W.F. (1973, integrale herdruk). Ridderorden, eereteekenen, draagteekens en penningen, betreffende de Weermacht van Nederland en KoloniŽn (1813-heden). Maastricht: A.G. van der Dussen B.V.
Dekken, M.J. van (2003, september). Vereniging "Het Metalen Kruis" afdeling 's-Gravenhage 1e sectie. Decorare. 10, p. 20-21.
Dekken, M.J. van (2004, september). De totstandkoming van het Metalen Kruis 1830/1831. Decorare. 12, p. 3-9.
Dekken, M.J. van (2011, juni). De varianten van het Metalen Kruis 1830/1831. Decorare. 25, p. 46-48.
Meijer, H.G. (1986). Het Algemeen Onderscheidingsteeken 1833, oorzaak en gevolg. Mars et Historia.
Meijer, H.G., C.P. Mulder & B.W. Wagenaar (1982). Orders and Decorations of the Netherlands. Venray: eigen uitgave.
Neut, H. van der (2012, juni). Het Metalen Kruis in zilver. Decorare. 27, p. 38-39.