Home -> Medailles -> Reddingmedailles -> Maatschappij tot Redding van Drenkelingen

Maatschappij tot Redding van Drenkelingen

De Maatschappij tot Redding van Drenkelingen werd opgericht op 24 augustus 1676 en heeft als doel "alles te bevorderen dat kan strekken ter voorkoming van verdrinking, en tot ontwikkeling van het reddingwezen voorzover dit op het redden van drenkelingen in de ruimste zin betrekking heeft."

Reeds bij oprichting werd besloten dat er een gouden legpenning of een premie van zes gouden dukaten zou worden uitgereikt aan hen, die "met goede bewijzen zou kunnen aantonen, een mens of kind 't welk zonder enige beweging of teken van leven uit het water was gehaald, tot zich zelve gebracht te hebben."

De opdracht tot het ontwerp van deze legpenning werd bij vergadering van 26 oktober 1767 vergeven aan de heer Reinier Vinkeles. De stempel werd vervaardigd door de bekende stempelsnijder Johan George Holtshey.
Het betreft hier een ronde legpenning, 36 millimeter in middellijn. Op de voorzijde is een langs de kant van een gracht uitgestrekte drenkeling afgebeeld. Uit het water rijst een skelet met zijs (de Dood). De drenkeling wordt beschermd door een vrouwspersoon (Menslievendheid) die Dood op afstand houdt met een uitgestrekte linkerhand. Haar rechterhand houd zij op de plaats van het hart van de drenkeling. Naast haar zijn de attributen afgebeeld welke in die jaren gebruikt werden bij reanimatie van een drenkeling: een flesje alcohol, een tabakslisteerpijp, een gewone tabakspijp en de schede van een mes. Op de achtergrond staat een huis met open deur om het lichaam van de verdronkene te verwarmen.
Langs de rand van de medaille is een door de hoogleraar Pieter Burman de Tweede geschreven vers te lezen: "REDDITUR HIC ENECTUS AQUIS PATRIAEQUE SUISQUE" (Deeze, in de wateren gesmoord, wordt het Vaderland en den zynen wedergegeven).
De keerzijde vertoont een krans van eikenbladeren en het omschrift "OB SERVATUM CIVEM.EX DONO SOCIET. AMSTELAED. (I)I)CCLXVII" (Wegens het redden van een burger. Tot een geschenk van de Maatschappij, te Amsterdam opgericht in den Jaare MDCCLXVII). Binnen de krans is ruimte voor de naam van de redder en de datum van de redding.

zilveren medaille van de Maatschappij tot Redding van Drenkelingen

De eerste penning werd in 1768 uitgereikt. Naast deze gouden legpenning werd er in 1779 ook nog een zilveren legpenning ingesteld. Bij regelementswijziging van 2 februari 1837 werd bepaald dat deze zilveren legpenning kon worden toegekend aan "een ieder die met werkelijk levensgevaar of op een bijzonder kloekmoedige wijze een drenkeling uit het water had gehaald."
In 1914 werden daar de bronzen legpenning en de getuigschriften nog aan toegevoegd. De getuigschriften worden automatisch bij een medaille toegekend, maar kunnen ook los daarvan, in de graden goud, zilver en brons, worden toegekend.

Naar het batonoverzicht

In 1909 werden bij N.V. Koninklijke Utrechtsche Fabriek van Juweelen, Zilverwerken en Penningen van C.J. Begeer (tegenwoordig Koninklijke Begeer) stempels geslagen voor een draagmedaille. Deze zou een middellijn krijgen van 21 millimeter en gedragen worden van een 27 millimeter breed lint in de kleuren groen, zwart en rood (groen is de kleur van de medische faculteit, zwart en rood de kleuren van de Stad Amsterdam). De draagmedaille werd naast de legpenning gegeven. Zij werd in 1998 weer afgeschaft.

De maatstaven voor toekkenning waren in 2001 als volgt:

1.
 
a.
b.
de gouden medaille met getuigschrift, of
een getuigschrift met een geldsom van ten hoogste f. 500,-
      worden toegekend aan hen, die met gevaar voor eigen leven een schijndode uit gevaar voor verdrinking, verstikking of elektrocutie redde, en daarna op zeer verdienstelijke en deskundige wijze de levensgeesten van de geredde weer opwekte.
2.
 
a.
b.
de zilveren medaille met getuigschrift, of
een getuigschrift met een geldsom van ten hoogste f. 300,-
    1. worden toegekend aan hen, die bij een schijnbaar verdronkene, verstikte of geëktrocuteerde schijndode op zeer verdienstelijke en deskundige wijze de levensgeesten weer opwekte;
    2. worden toegekend aan hen, die iemand op verdienstelijke wijze uit gevaar voor verdrinking, verstikking of elektrocutie redde en daarna meehielp aan het opwekken van de levensgeesten;
    3. worden toegekend aan hen, die op zeer verdienstelijke wijze iemand van wie daarna de levensgeesten weer opgewekt zijn, uit gevaar voor verdrinking, verstikking of elektrocutie redde.
3.
 
a.
b.
de bronzen medaille met getuigschrift, of
een getuigschrift met een geldsom van ten hoogste f. 200,-
      worden toegekend aan hen, wiens inspanningen voor een belangrijk deel hetzij opwekking van de levensgeesten van een schijnbare verdronkene, verstikte of geëlektrocuteerde schijndode, hetzij de redding van wie daarna de levensgeesten weer zijn opgewekt, toegeschreven moet worden.

Slachtoffers van elektrische stroom werden in 1919 toegevoegd aan de toekenningen.

Als een redder bij een eerste redding een bronzen of zilveren beloning is toegekend en hij/zij komt door een tweede redding voor dezelfde beloning in aanmerking, dan krijgt hij/zij de beloning in een graad hoger.

De gouden legpenning en een geldbedrag van ten hoogste f. 5.000,- kan tevens als 'bijzondere bekroning' worden toegekend aan een Nederlander voor een publicatie verband houdende met één van de doelstellingen van de Maatschappij.
Tussen 1767 en 1991 is dit acht keer gebeurd.

Bij vergadering van 24 november 1769 werd tevens besloten een gouden legpenning met inscriptie 'SOCIETATIS CURATOR' aan alle nieuw gekozen directeuren/voorzitters te verlenen. Of dit heden ten dage nog gebeurd is mij niet bekend.
Bij het 100-jarig bestaan van de Maatschappij kregen alle bestuursleden een gouden penning met de inscriptie 'VICESIMO LUSTRO CONDITO 1867' (ter gelegenheid van het twintigste lustrum 1867).

In de periode 1767-1991 werden in totaal 7.535 medailles toegekend:

gouden medaille 1.557
zilveren medaille 4.544
bronzen medaille 1.434

De Maatschappij geeft elk jaar een jaarverslag uit waarin alle bekroonde reddingen van het betreffende jaar behandeld worden. Voor meer informatie, zie de website van de Maatschappij: www.drenkeling.nl.

De medaille is de oudste nog uitgereikte Nederlandse onderscheiding.


Literatuur

"Grepen uit de geschiedenis van de Stichting Maatschappij tot Redding van Drenkelingen", H.Th. de Booy, 1993
"Idealen op leven en dood", H.M. Brokken & W.Th.M. Frijhoff, 1992